على محمدى خراسانى

524

شرح مكاسب (فارسى)

قرينه داشت ) به ديگر سخن جملهء دوم حديث ( و ان كان الطعام قليلًا . . . ) مفهوم شرط جملهء اوّل ( ان كان الطعام كثيراً . . . ) است و در جملهء اوّل سخن از اين بود كه : لا بأس ، مفهوم شرطش آن است ، « فيه بأس » و بأس ظهور در حرمت دارد و هو المطلوب . روايت ششم : روايت ابو مريم انصارى از امام باقر عليه السلام : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : هر مردى كه طعامى را خريدارى كند و سپس تا چهل روز آن را نگهدارد و منتظر گران شدن بشود و سپس در اوج گرانى بفروشد و تمام پول طعام را صدقه دهد كفاّرهء كار خلاف او نمىشود « 1 » كيفيت استدلال : اگر احتكار حرام نبود كه سخن از كفاّره در ميان نبود . قوله : و فى السند : برخى از لحاظ سند به حديث مزبور اشكال كرده‌اند كه : در سلسلهء سند بعضى از پسران فضاّل ( علّى بن فضاّل ) هستند كه واقفى مذهب مىباشند و روايت آنها ارزش ندارد . شيخ اعظم مىفرمايد : روايت مزبور از كتب بنى فضاّل گرفته شده كه امام عسكرى عليه السلام دربارهء كتب آنها فرموده : « خذوا بما رووا و ذروا مارأو « 2 » » و اين دليل بر ارزشمندى روايات آنها است و ضمناً نيازى به بررسى وسائطى كه پسران فضاّل از آنها نقل مىكنند هم نداريم . و به عقيدهء ما اين كلام امام عسكرى در اعتبار حديث مزبور بهتر است از اينكه كسى بگويد : پسران فضاّل از اصحاب اجماع بودند و كسى در رجالش ادعاى اجماع كرده كه آنچه از اينها مىرسد صحيح و معتبر است « 3 » و نيازى به اين سخن نداريم . ( امّا اينكه مؤيد آورد نه دليل : علّت آن است كه كفاّره داشتن ملازم با حرمت نيست بلكه كاشف از قبح كار و بُعد از مولى است كه با كفاّره جبران مىشود ولى حتماً حرام باشد كه مطلوب ما است معلوم نيست . ) روايت هفتم : مرسلهء وراّم از رسول خدا از جبرئيل : بر جهنّم اشراف و اطلاع پيدا كردم و در آنجا وادىاى را ديدم كه در حال غليان و جوشش بود ، پرسيدم : اى مالك اين وادى از آن چه كسانى است ؟ فرمود : متعلّق به سه گروه است :

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 314 ، باب 27 ، حديث ششم . ( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 103 ، حديث 13 . ( 3 ) . اختيار ، معرفة الرجال ، ج 2 ، ص 673 .